XIX ҒАСЫРДЫҢ СОҢЫ – XX ҒАСЫРДЫҢ БАСЫНДА ӨСКЕМЕН ЖӘНЕ СЕМЕЙ ҚАЛАЛАРЫНДАҒЫ ӨНЕРКӘСІПТІК ҒИМАРАТТАРДЫҢ СӘУЛЕТТІК СТИЛДЕРІ

Аңдатпа

Бұл мақалада XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басындағы Шығыс Қазақстан қалаларының, атап айтқанда Семей мен Өскеменнің өнеркәсіптік сәулеті қарастырылады. Бұл құрылымдардың стильдік ерекшеліктері де анықталған. Авторлардың тұжырымдамасы бойынша, өнеркәсіптік сәулет өнері көркемдік ерекшелікке ие. Сондықтан мақаланың мақсаты - осы кезеңдегі Қазақстанның сәулет мұрасындағы оның орнын анықтау. Авторлар бұл құрылымдардың сәулеттік және жоспарлау ерекшеліктерін зерттеп, олардың Шығыс Қазақстанның өнеркәсіптік сәулеті аясындағы композициялық ерекшеліктерін анықтады. Олар сондай-ақ өнеркәсіптік сәулет өнерінің стилистикалық дамуын зерттеп, сол кезеңдегі сәулет өнері аясындағы құндылығын атап өтті. Авторлар мұрағаттық және әдеби дереккөздерді зерттеп, құрылымдарды өлшеп, суретке түсірді. Бұл құрылымдардың қоғамдық және тұрғын үй ғимараттарымен салыстырғандағы сәулеттік ерекшелігін анықтау үшін салыстырмалы талдау әдісі қолданылды. Авторлар тарихи ғимараттардың сәулеттік-көркемдік талдауын жүргізіп, тұтастай алғанда өнеркәсіптік сәулет өнерінің стилистикалық және көркемдік үрдістерін атап өтті. Осылайша, ескі қала орталықтарында салынған өнеркәсіптік ғимараттардың басым стилі «кірпіш» деп аталатын стиль болды. Модерн элементтерін қамтитын «эклектикалық» стиль де кең тарады. Осылайша, бұл қалалардың сәулеттік келбеті тек қоғамдық ғимараттармен ғана емес, сонымен қатар қала құрылысы мәселелерін ескере отырып, өнеркәсіптік ғимараттармен де қалыптасты.