СЕЙСМИКАЛЫҚ БЕЛСЕНДІ АЙМАҚТА ОРНАЛАСҚАН БӨГЕТТІҢ ТЕХНИКАЛЫҚ ЖАЙ-КҮЙІН БАҒАЛАУ

Аңдатпа

Зерттеудің мақсаты - Қазақстанның сейсмикалық белсенді аймағындағы Ш. Чокин атындағы Қапшағай СЭС-інің топырақ бөгеттерінің техникалық жай-күйін бағалау. Зерттеу нысаны - биіктігі 52 м арналық шайылма бөгет, биіктігі 56 м жыралық үйінді бөгет және жартасты қалдық массив. Бөгеттер MSK-64 шкаласы бойынша 7 балдық сейсмикалыққа жобаланған. 1988 жылғы Спитак жер сілкінісінен кейін алаңның сейсмикалығы 8 балға дейін арттырылды. Көпжылдық геодезиялық және пьезометриялық бақылау деректері пайдаланылды. Жоғарғы еңістердің бекітпесіне георадиолокациялық зондтау және тірек призмаларына зерттеу жүргізілді. Бөгеттер денесінде бойлық және көлденең толқындардың жылдамдығы анықталды. Еңістердің орнықтылығы 7, 8 және 9 балдық сейсмикалықта ВНИИГ-Терцаги әдісімен есептелді. Екі бөгеттің де сүзілу режимі стационарлы. Депрессия қисықтары жобалық деңгейден төмен орналасқан. Шөгу жылдамдығы арналық бөгет үшін 1,6-2,3 мм/жыл, жыралық бөгет үшін 2,06-3,8 мм/жыл құрайды. Топырақтың салыстырмалы сығылуы 0,02 %/жыл критерийі кезінде 0,0045 %/жылдан аспайды. Толқындардың жылдамдығы мен динамикалық серпімділік модулі тереңдеген сайын артады. Бекітпе плиталарының астында тығыздығы төмендеген аймақтар анықталған жоқ. Тірек призмалары жұмысқа қабілетті күйде. Қалдық массивтің 2 м тереңдікке дейінгі жарықшақты аймағында жыныстардың беріктігі массивтегіден екі есе төмен. 7 және 8 балда еңістердің орнықтылық коэффициенттері 1,14 нормативі кезінде 1,63-2,14 құрайды. 9 балда жыралық бөгеттің жоғарғы еңісінің орнықтылық коэффициенті 1,14 нормативтік мәніне тең. Екі бөгеттің де шөгуі тұрақтанды. Еңістердің орнықтылығы есептік және тексеру жер сілкіністерінде қамтамасыз етіледі.