Аңдатпа
Сейсмикалық аудандардағы үлкен аралықты коммерциялық ғимараттарда көтергіш конструкциялар құнының негізгі бөлігін болат қаңқалар құрайды, алайда мұндай нысандардың артық металл шығынының көздері жүзеге асырылған жобалардың деректері бойынша сирек құжатталады. Жұмыста Ташкент облысында MSK-64 шкаласы бойынша сейсмикалығы 7 балл алаңда салынған, аралығы 17 м бағанасыз шоурумы бар 2 қабатты автоорталық үшін болат шығынын азайту резервтеріне сандық баға берілді. Көлденең раманың жазық сандық моделі Python тілінде жүзеге асырылды, 25 автоматты верификациялық тестпен тексерілді, тәуелсіз ақырлы элементтік кітапханамен 0,01% шегіндегі сәйкестікпен салыстырылды және жобалық қамтушы эпюралар бойынша верификацияланды: ауытқулар негізгі элементтердің моменттері мен көлденең күштері бойынша 7-12%, бағаналардың бойлық күштері бойынша 13% шегінде. Сейсмикалық әсер антисейсмикалық жіктермен бөлінген әрбір блок үшін КМК 2.01.03-19 ұлттық нормасының спектрлік әдісімен анықталды. Нақты қаңқа 224,4 т болат жұмсайды, бұл жалпы аудан шаршы метріне 55,9 кг. Есептік базалық көлденең күш блок салмағының 3,7-4,5% құрайды, ал сервистік блоктың ең қолайсыз рамасының қабатаралық қисаюы 1/200 нормативтік шегінде 1/189 мәніне жетеді, сондықтан қаңқа пропорцияларын қатаңдық анықтайды. 5 іс-шара бағаланды: қималарды қайта қарау 33,8 т, иіліп дәнекерленген тұйық профильдерден жасалған торлы ригельдер 22,4 т, аражабын арқалықтарының болат-темірбетонды жұмысы 16,5 т, сервистік блоктың байланысты схемасы 8,4 т үнемдейді, болат класын С345 деңгейіне көтеру үнем бермейді. Іс-шаралардың келісілген үйлесімі шығынды 47,3 т немесе 21,1% азайтып, жалпы аудан шаршы метріне 44,1 кг деңгейіне жеткізеді. Нәтижелер қоңыржай сейсмикалы аудандардағы үлкен аралықты ғимараттар үшін қатаңдыққа бағдарланған шешімдердің басымдығын растайды.

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Copyright (c) 2026 Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының хабаршысы
