МИКРОКРЕМНЕЗЕМНІҢ КҮЛ-ҚОЖ ҚАЛДЫҚТАРЫ НЕГІЗІНДЕГІ КЕРАМИКАЛЫҚ МАССАЛАРДЫҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ ӘСЕРІ

Аңдатпа

Жылу электр станцияларының күл-қож қалдықтарын керамикалық массалардың техногендік алюмосиликатты құрамдасы ретінде пайдалануға болады, алайда олардың мөлшерін арттыру белгіленген қалыптау және күйдіру жағдайларында алынатын материалдардың қасиеттерін бағалауды талап етеді. Зерттеудің мақсаты Павлодар қаласындағы ЖЭО-дің 50 мас.% мөлшеріндегі жаңа ұнтақталған күл-қож қалдықтарын пайдалану мүмкіндігін бағалау және микрокремнеземнің күйдірілген үлгілердің қасиеттеріне әсерін анықтау болды. Жұмыстың ғылыми жаңалығы осы шикізат жүйесі үшін құрамында жаңа күл-қож қалдықтарының мөлшері жоғары керамикалық массаға 3,0 мас.% микрокремнезем енгізудің әсерін тәжірибелік жолмен анықтаудан тұрады: беріктік қосымша сәйкестендірілетін кристалдық фазалар түзілмей және су сіңіргіштік, орташа тығыздық пен шөгу көрсеткіштері елеулі өзгермей артады. Саз бен ұнтақталған күл-қож қалдықтарының массалық үлестері тең базалық құрам және 3,0 мас.% микрокремнезем қосылған модификацияланған құрам зерттелді. Цилиндрлік үлгілер қалыпталып, тұрақты массаға дейін кептірілді және 950 °C температурада күйдірілді. Бастапқы құрамдастардың гранулометриялық, химиялық және фазалық құрамы анықталды. Күйдірілген үлгілердің сызықтық шөгуі, сығылу кезіндегі беріктік шегі, су сіңіргіштігі, орташа тығыздығы, сондай-ақ элементтік және фазалық құрамы бағаланды. Микрокремнеземді енгізу сығылу кезіндегі беріктік шегін 14,60-тан 16,85 МПа-ға дейін, яғни 15,4%-ға арттырды. Құрамдардың су сіңіргіштігі, орташа тығыздығы, қалыптау ылғалдылығы және сызықтық шөгуі бойынша елеулі айырмашылықтар анықталған жоқ. Күйдірілгеннен кейін екі құрам да кристалдық фазалардың ұқсас жиынтығымен сипатталды. Алынған нәтижелер жаңа ұнтақталған күл-қож қалдықтарын табиғи сазды ішінара алмастырушы ретінде 50 мас.% мөлшерінде пайдалану және зерттелген қасиеттерді нашарлатпай, 3,0 мас.% микрокремнезем қосу арқылы материалдың беріктігін арттыру мүмкіндігін растайды.