ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ СЕЙСМИКАЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДІ БАҒАЛАУ ҮШІН ҒИМАРАТТАР МЕН ҚҰРЫЛЫСТАРДЫҢ ӨҢІРЛІК ЖІКТЕМЕСІ

Аңдатпа

Сейсмикалық тәуекелді сенімді бағалау өңірлік құрылыс тәжірибесі мен халықаралық тәсілдерді ескере отырып, құрылыс нысандары туралы мәліметтерді жүйелеуді талап етеді. Қазақстандағы сейсмикалық тәуекелді бағалау үшін құрылыс қорының өңірлік инженерлік жіктемесі ұсынылды. Эмпирикалық негіз ретінде 2017–2018 жылдардағы тексерулерді қамтитын және 2024 жылы жүргізілген жұмыстардың нәтижелерімен толықтырылған Алматы қаласындағы нысандарды паспорттау деректері пайдаланылды. Құрылыс қоры туралы мәліметтер, нормативтік құжаттар және жер сілкіністерінің салдарын инженерлік зерттеу нәтижелері қолданылды. Санаттар тұрғын және қоғамдық ғимараттарды, өнеркәсіптік нысандарды және арнайы инженерлік құрылыстарды қамтитын 22 атаудан тұратын иерархиялық құрылымға жүйеленді. Жұмыстың ғылыми жаңалығы конструктивтік сипаттамалар мен жобалық сейсмикаға төзімділікті ескере отырып, өңірлік санаттарды формалдандырудан, сондай-ақ конструктивтік жүйелері аралас, реконструкцияланған және құжаттамасы жеткіліксіз нысандарды жіктеу ережелерін әзірлеуден тұрады. Жобада сейсмикаға қарсы шаралардың көзделмегені расталған жағдайлар жобалық сейсмикаға төзімділігі белгісіз жағдайлардан ажыратылды. Көтергіш конструкциялардың материалы мен конструктивтік жүйе конструктивтік типті анықтау үшін пайдаланылады; техникалық жай-күйі, құрылыс кезеңі, күшейту және сейсмикалық оқшаулау қосымша ескеріледі. EMS-98, HAZUS, RISK-UE және GEM Building Taxonomy жүйелерімен салыстыру жүргізілді. ГОСТ Р 57546-2017 сейсмикалық қарқындылықты және құрылыс нысандарының зақымдануын бағалау тәсілі ретінде қарастырылды. Жіктеме қалалық аумақтардағы құрылыс нысандарының паспорттық мәліметтерін біріздендіруге, ГАЖ негізіндегі экспозиция дерекқорларын қалыптастыруға және осалдық модельдерін таңдауға арналған. Алматы бойынша деректер елдің құрылыс қорының конструктивтік әртүрлілігін сипаттап, ұсынылған жіктемені Қазақстанның басқа өңірлерінде қолдану мүмкіндігін көрсетеді.