Кілт сөздер
Аңдатпа
Құрылыс саласын цифрлық трансформациялау технологияларды фрагментарлы ерікті енгізуден оларды құрылымдалған нормативтік бекітуге көшу қажеттігін туындатады. Мақалада Қазақстан Республикасында құрылыс объектілерін ақпараттық модельдеу технологиясын (ҚОАМТ) міндетті қолдану құрылыс саласындағы реттеуші тұрғыдан айқындалған цифрлық трансформацияның іске асыру алдындағы жағдайы ретінде қарастырылады. Институционалдық теорияға, инновациялар диффузиясы тұжырымдамасына және BIM-мандаттарын енгізудің халықаралық тәжірибесіне сүйене отырып, Қазақстандағы BIM-ді міндетті енгізудің нормативтік құрылымы Ұлыбритания, Сингапур және Финляндиямен салыстырмалы құжаттық талдау негізінде зерттеледі. Іске асырудың нормативтік, ұйымдастырушылық және технологиялық деңгейлерін қамтитын үш деңгейлі аналитикалық құрылым ұсынылған. Автоматтандырылған сәйкестікті тексеруге қажетті кеңірек реттеуші алғышарттарды BIM-мандатын формальды енгізуден ажыратуға мүмкіндік беретін есептелетін реттеуге дайындық (computable regulation readiness, CRR) ұғымы енгізіледі. Зерттеу нәтижелері Қазақстандағы мандат құрылымдалған ақпаратты ұсыну мен кезең-кезеңімен енгізудің нормативтік негізін қалыптастырғанын, алайда цифрлық тапсыру инфрақұрылымы, интероперабельділікті қамтамасыз ету тетіктері және есептеу арқылы верификациялауды институционалдық тану деңгейі әлі де жеткіліксіз дамығанын көрсетеді. BIM-ді міндетті енгізу есептелетін реттеуге дайындықпен тепе-тең емес екені негізделеді, ал реттеуді цифрландыру құрылымдалған деректерге қойылатын талаптардың, стандартталған алмасу рәсімдерінің және формалданған нормативтік білімнің қатар дамуына тәуелді екені айқындалады. Алынған нәтижелер өтпелі экономика жағдайындағы елдерде BIM-ді реттеуші тұрғыдан енгізу жөніндегі зерттеулерге үлес қосады және құрылыс саласын цифрлық басқару үшін практикалық мәнге ие.
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Copyright (c) 2026 Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының хабаршысы