ГИДРОТЕХНИКАЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМДАРДЫҢ БЕТОН ЖӘНЕ ТЕМІРБЕТОН КОНСТРУКЦИЯЛАРЫНЫҢ ТЕХНИКАЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН 3D УЛЬТРАДЫБЫСТЫҚ ТОМОГРАФИЯ ӘДІСІМЕН БАҒАЛАУ

Аңдатпа

Мақалада Тасөткел су қоймасының апаттық су тастағышының бетон және темірбетон конструкцияларының техникалық жағдайын Бетоноскоп СК-1700 3D негізіндегі 3D ультрадыбыстық томография әдісі арқылы бағалау нәтижелері ұсынылған. Зерттеу жасырын ақауларды анықтауға, бетонның ішкі құрылымын бағалауға және ұзақ мерзімді фильтрациялық, гидродинамикалық және сейсмикалық әсер жағдайындағы деградациялық процестерді талдауға бағытталған. Зерттеу барысында өлшемі 10×10 м болатын учаскеде диагностикалау тереңдігі 0,60 м дейінгі кеңістіктік ультрадыбыстық сканерлеу жүргізілді. Үшөлшемді томографиялық модельдер, ультрадыбыстық толқын жылдамдығының таралу карталары, тік және көлденең қималар құрылып, ақаулы аймақтарға инженерлік интерпретация жасалды. Ультрадыбыстық толқындардың орташа таралу жылдамдығы шамамен 3280 м/с құрағаны анықталды, ал критикалық деградация аймақтарында минималды мәндер 1680-1850 м/с дейін төмендеген. Зерттелген конструкция көлемінің 35%-дан астамы айқын және критикалық деградация күйінде екені, ал ішкі қуыстар мен қабаттар арасындағы байланыс жоғалу белгілері бар қауіпті аймақтардың үлесі шамамен 6-8% құрайтыны анықталды. Ең қауіпті ақаулар бетон қаптамасының төменгі бөлігінде және «бетон-негіз» түйісу аймағында анықталды, мұнда фильтрациялық ылғалдану, құрылымның босаңсуы, қабаттану және жергілікті қуыстардың қалыптасуы байқалады. Корреляциялық талдау ақау тереңдігі мен ультрадыбыстық толқын жылдамдығының төмендеуі арасында тұрақты тәуелділіктің бар екенін көрсетті. 3D ультрадыбыстық томография нәтижелерінің визуалды тексеру және жергілікті ашып қарау нәтижелерімен сәйкестік коэффициенті 0,79-0,88 аралығында болды, ал диагностиканың жалпы сенімділігі 91-95%-ға жетті. Алынған нәтижелер гидротехникалық құрылымдардың бетон және темірбетон конструкцияларындағы жасырын ақауларды анықтауда Бетоноскоп СК-1700 3D қолданудың жоғары тиімділігін дәлелдейді және оларды гидротехникалық инфрақұрылым нысандарын тексеру, мониторинг жүргізу және пайдалану сенімділігін бағалау барысында қолдануға болатынын көрсетті.