ҚҰРЫЛЫС НОРМАЛАРЫНА ҚР ЕЖ EN 1998-1:2004/2012 ЖӘНЕ ҚР ЕЖ 2.03-30-2017* СӘЙКЕС ҚАҢҚАЛЫ ҒИМАРАТТАРДЫҢ БОЛАТ ҚАҢҚАЛАРЫ ҮШІН ЕСЕПТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІН САЛЫСТЫРУ

Аңдатпа

Қазақстанда еурокодтарға ұқсас, Ұлттық қосымшалары бар ҚР ЕЖ EN жаңа құрылыстарды жобалау стандарттарына көшу жүзеге асырылды. Қазіргі уақытта Қазақстанда сейсмикалық жобалау саласында екі нормативтік құжат қатар жұмыс істейді. Бұл ҚР ЕЖ 2.03-30-2017* «Сейсмикалық аймақтағы құрылыс» және ҚР ЕЖ EN 1998-1:2004/2012 «Жер сілкінісіне төзімді құрылымдарды жобалау. 1-бөлім. Жалпы ережелер, сейсмикалық әрекеттер және ғимараттарға арналған ережелер» және оларға ҒТҚ (ғылыми және техникалық оқу құралдары) оларға. ҚР ЕЖ EN 1990:2002+A1:2005/2011 (Еврокодтардың негізгі құжаты) 1.4(5) тармағына сәйкес EN 1990 ережелерінен ерекшеленетін альтернативті жобалау ережелері, егер альтернативті ережелер негізгі қағидаттарға сәйкес келсе және құрылымдық қауіпсіздікті, жұмысқа қабілеттілікті және еурокодтарда қарастырылғандарға баламалы ұзақ мерзімділікті қамтамасыз етсе, қолданылуы мүмкін. Бұл жұмыста ҚР ЕЖ 2.03-30-2017* 1990 ҚР ЕЖ EN 1990 1.4(5) тармағына сәйкестігін тексеру үшін ҚР ЕЖ 2.03-30-2017* және ҚР ЕЖ EN 1998-1 жобалау стандарттары бойынша алынған қаңқалық ғимараттардың моменттік металл қаңқаларын есептеу нәтижелері салыстырылады. Зерттеудің мақсаты қолданыстағы ұлттық нормативтік құжаттар мен Еурокодтарға сәйкестендірілген жаңа нормативтік құжаттар бойынша орындалған қаңқалы ғимараттардың болат моменттік рамаларының кеңістіктік есептеу нәтижелерін салыстырмалы талдау негізінде ҚР ЕЖ 2.03-30-2017* талаптарының ҚР ЕЖ EN 1990 стандартының 1.4(5)-тармағына сәйкестігін бағалау. Зерттеу кеңістіктік болат қаңқаны қолданыстағы және жаңа нормативтік тәсілдер бойынша сандық модельдеуге негізделген. Зерттеу барысында қаңқаның есептік орын ауыстырулары, ішкі күштері, қаттылық сипаттамалары және көтергіш элементтердің негізгі есептік параметрлері салыстырмалы түрде талданды. Алынған нәтижелер ҚР ЕЖ 2.03-30-2017* және ҚР ЕЖ EN 1998-1 бойынша анықталған есептік көрсеткіштердің сәйкестік дәрежесін бағалауға, сондай-ақ ұлттық нормаларды сейсмикалық аудандарда жобалаудың баламалы ережелері ретінде қолдану мүмкіндігін айқындауға мүмкіндік береді. Жұмыстың ғылыми жаңалығы сейсмикалық аудандардағы болат қаңқалы ғимараттарды кеңістіктік есептеу үшін жаңа нормативтік базаның баламалылығын кешенді салыстырмалы бағалауда жатыр. Зерттеу нәтижелері ұлттық нормативтік құжаттарды Еурокодтар талаптарымен одан әрі үйлестіру мен жаңғыртуға ғылыми негіз қалыптастырып, сейсмотұрақты жобалау тәжірибесін жетілдіруге ықпал етеді.