ҚАЛАЛЫҚ ОРТА ӘСЕРЛЕР МЕН БЕЙНЕЛЕР ЖҮЙЕСІ РЕТІНДЕ: АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ КЕЛБЕТІНЕ ӘСЕРІН ТАЛДАУ

Аңдатпа

Бұл зерттеу Алматы қаласының қалалық ортасын әсерлер мен бейнелер жүйесі ретінде қарастырады және үш көшені – Достық даңғылы, Райымбек батыр даңғылы және Науаи көшесін – салыстырмалы талдау арқылы зерттейді. Зерттеу әртүрлі типтегі қалалық көшелердің қаланың сәулеттік бейнесін, мәдени бірегейлігін және визуалдық қабылдануын қалыптастыруға қалай қатысатынын нақтылау қажеттілігімен негізделген. Зерттеу морфологиялық түсіндіруді, кеңістіктік-көрнекі талдауды, далалық бақылауды, фотодокументацияны, сондай-ақ таңдалған көше бөліктерінің тарихи, функционалдық, экологиялық және символдық сипаттамаларын бағалауды біріктіретін салыстырмалы қалатану талдауына негізделген. Бірыңғай талдау жүйесі тарихи-мәдени маңыздылықты, композициялық тұтастықты, функционалдық әртүрлілікті, жаяу жүргіншілерге қолжетімділікті, көгалдандыру мен экологиялық жайлылықты, қауіпсіздікті, символдық мәнерлілікті және әрбір көшенің Алматы қаласының бейнесіне қосатын үлесін бағалау үшін қолданылды. Нәтижелер үш көшенің қалалық құрылымдағы әртүрлі рөлдерді атқаратынын көрсетеді. Достық даңғылы композициялық тұрғыдан ең тұтас және мәдени тұрғыдан қаныққан қалалық ось ретінде қызмет етеді; Райымбек батыр даңғылы негізінен көлік дәлізі ретінде әрекет етеді, маңызды тарихи жад белгілерін сақтай отырып, бірақ экологиялық тұтастығы әлсіз; Науаи көшесі ландшафттық және қоғамдық кеңістік әлеуетінің айтарлықтай екенін көрсетеді, дегенмен оның кеңістіктік құрылымы фрагменттелген және жеткілікті түрде біріктірілмеген. Зерттеу Алматы қаласының бейнесі біртекті қалалық құрылым арқылы емес, морфологиялық, функционалдық және символдық қасиеттері әртүрлі көшелердің өзара әрекеттесуі арқылы қалыптасатынын көрсетеді. Зерттеу нәтижелері қалалық бірегейлікті сақтау, жаяу жүргіншілер және қоғамдық кеңістіктерді жақсарту, сондай-ақ қалалық ортаның визуалдық және композициялық тұтастығын күшейтуге бағытталған қала құрылысы мен сәулет тәжірибесінде қолданылуы мүмкін.