ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ТӨМЕН ҚАБАТТЫ ТҰРҒЫН ҮЙЛЕРДІҢ МИКРОКЛИМАТТЫҚ ДИФФЕРЕНЦИАЦИЯСЫ

Аңдатпа

Оңтүстік-Шығыс Қазақстандағы төмен қабатты тұрғын үйді биоклиматтық жобалау күрт континенттік климат, маусымдық температуралық айырмашылықтардың айқын болуы, күрделі жер бедері және қалалық ортаның біркелкі емес аэрациясымен сипатталады. Орташа аймақтық климаттық көрсеткіштерге негізделген дәстүрлі тәсілдер құрылыс морфологиясы, рельеф және көгалдандыру әсерінен қалыптасатын температура, жел, күн сәулесінің түсуі және ылғалдылықтың жергілікті айырмашылықтарын ескермейді. Зерттеудің мақсаты - микроклиматтық жағдайларды ескере отырып, төмен қабатты тұрғын үйдің сараланған сәулеттік-жоспарлау моделін әзірлеу. Әдістеме салыстырмалы-типологиялық талдауды, биоклиматтық бағалауды және Алматы, Қонаев және Талдықорған қалалары мысалында графикалық-аналитикалық интерпретацияны қамтиды. Салыстырмалы-аналитикалық бөлім кеңестік және посткеңестік кезеңдерде қалыптасқан үш репрезентативті тұрғын ауданды кеңістіктік және орта көрсеткіштері арқылы бағалауды қамтиды, оның ішінде құрылыс тығыздығы, ғимараттар арасындағы қашықтық, бағдарлану, кеңістіктің тұйықталу дәрежесі және желдету сипаттамалары қарастырылған. Қосымша түрде микроклимат қалыптасуына әсер ететін кеңістіктік құрылым параметрлері есепке алынды. Сапалық бағалау кеңістіктік конфигурацияны, инсоляция жағдайларын, жел режимі мен аэрацияны, жасыл элементтердің интеграциясын, жылулық бейімделуді және энергия тиімділігін қамтиды. Нәтижелер қалалық аумақтардың микроклиматтық тұрғыдан әркелкі екенін және желдету жағдайларына, күн сәулесінің түсуіне және жылулық жайлылыққа әсер ететін климаттық және морфологиялық параметрлердің әртүрлі үйлесімдері бар аймақтарға бөлінетінін көрсетті. Бес учаске түрі анықталды: желге ашық, орташа қорғалған, ауа тұрып қалатын, жасыл және рекреациялық, сондай-ақ рельефке тәуелді аймақтар, олардың әрқайсысына сәйкес сәулеттік шешімдер қажет. Кеңістіктік ұйымдасу мен микроклиматтық сипаттамалар арасындағы анықталған байланыстар орта жағдайларын нақты жобалау параметрлеріне айналдыруға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижесінде микроклиматтық аймақтандыруға негізделген сараланған сәулеттік-жоспарлау моделі ұсынылды, ол контекстке бейімделген жобалауды қам