Кілт сөздер
Аңдатпа
Бұл зерттеу Солтүстік Қазақстандағы маусымдық қату жағдайындағы көп қабатты тас жол төсемдерінің жылу режимін зерттейді, әсіресе төсем астындағы топырақ пен оған жақын орналасқан қар басқан жер арасындағы айырмашылықтарға назар аударылады. Астана маңындағы Қосшы тас жолы бойында төсем қабаттарына және астыңғы топырақ профиліне орнатылған температура мен салыстырмалы ылғалдылық сенсорларының тік массивін пайдаланып далалық мониторинг жүргізілді. Температура градиенттері өлшенген, төсем қабаттары мен мұздатылған төсем топырағының тиімді жылу өткізгіштігін бағалау үшін Фурье заңына негізделген кері есептеулер арқылы пайдаланылды. Нәтижелер көп қабатты төсем құрылымы топырақ профилінің жылу режимін айтарлықтай өзгертетінін, жақын маңдағы қармен оқшауланған жермен салыстырғанда температура градиенттерінің тік болуын және аяздың тереңірек енуін тудыратынын көрсетеді. Бу фазасындағы ылғалдың миграциясы Фик заңынан алынған диффузияға негізделген формуланы қолдана отырып бағаланды. Сонымен қатар, өткізгіш жылу ағынын будың тұндырылуымен байланысты жасырын жылумен байланыстыру арқылы буға байланысты мұз жиналуының ықтимал жоғарғы шегін бағалау үшін жеңілдетілген энергия балансы тәсілі қолданылды. Жол жабыны мен қар басқан профильдерді салыстыру жылу өткізгіштік пен жылу шекарасы жағдайларының айырмашылығы мұздатылған топырақтарда температураның таралуына да, ылғалдың қайта таралуына да қатты әсер ететінін көрсетеді.
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Copyright (c) 2026 ҚазБСҚА Хабаршысы