ҮДЕУЛЕРДІҢ АСПАПТЫҚ ЖАЗБАЛАРЫ НЕГІЗІНДЕ 22 ҚАБАТТЫ МОНОЛИТТІ ҒИМАРАТТЫҢ СЕЙСМИКАЛЫҚ РЕАКЦИЯСЫ

Аңдатпа

Бұл зерттеу Алматы қаласында сейсмикалық қауіптілігі жоғары аймақта қарқынды дамып жатқан биік монолитті темірбетон ғимараттардың сейсмикалық орнықтылығын бағалау дәлдігін арттыруға арналған. Қалалық аумақта бос жердің шектеулі болуы және соңғы жылдары көпқабатты құрылыстың көбеюі нақты жер сілкінісі әсері кезінде ғимараттардың жауап реакциясын сенімді болжауды талап етеді. Осы мақсатта дәстүрлі жобалау тәжірибесінде кең қолданылатын спектрлік әдіс нәтижелері жер сілкіністерінің аспаптық үдеу жазбаларына (акселерограммаларға) негізделген уақыттық талдау нәтижелерімен салыстырылды. Зерттеу нысаны ретінде 22 қабатты монолитті темірбетон ғимарат қарастырылып, ЛИРА-САПР бағдарламалық ортасында екі тәуелсіз тәсілмен есеп жүргізілді: (1) жобалық жауап спектрі бойынша есеп және (2) үшкомпонентті акселерограммалар жиынтығын пайдалана отырып тікелей динамикалық уақыттық есеп (нақты және жасанды жазбалар). Салыстыру биік жүйелерде жоғары тербеліс формаларының әсері күшеюі мүмкін болатын деңгейде орналасқан сипаттамалы көтергіш элемент үшін орындалды — 1/Б осі бойындағы 74,25 м белгісіндегі темірбетон қабырға. Нәтижелер максималды көлденең орын ауыстырулардың қолданылған жазбаға айқын тәуелді екенін көрсетті. El Centro (1940) әсері кезінде уақыттық талдау нәтижелері спектрлік есеппен іс жүзінде сәйкес келеді, ал Kern County (1952), Байсорун (1990) және жасанды жазба үшін уақыттық есеп орын ауыстыруларды төменірек береді, бұл спектрлік әдістің консервативті сипатын растайды. Айырмашылықтар негізінен жер тербелісінің жиіліктік құрамы мен ұзақтығындағы ерекшеліктермен түсіндіріледі. Алынған қорытындылар биік ғимараттарды жобалауда спектрлік әдісті негізгі құрал ретінде, ал уақыттық талдауды нақтыланған тексеру ретінде бірге қолданудың орынды екенін дәлелдейді. Сонымен қатар инженерлік-сейсмометриялық мониторинг жергілікті әсерлерді нақтылау және бағалау сенімділігін арттыру үшін маңызды екені көрсетілді.