Кілт сөздер
Аңдатпа
Жедел урбанизация жағдайында және жоғары сапалы қалалық кеңістіктерге деген сұраныстың артуы аясында ашық қоғамдық кеңістіктерді (АҚК) ғылыми негізделген жіктеу ерекше маңызға ие болуда. Әлемдік және отандық тәжірибеде әртүрлі жобалар кең таралғанына қарамастан, АҚК-нің жоспарлау, функционалдық және әлеуметтік аспектілерін кешенді түрде қамтитын бірыңғай жүйелендірілген типология әлі күнге дейін әзірленбеген. Мақаланың мақсаты – жайлылықтың заманауи талаптары мен тұрақты даму қағидаларын ескере отырып, ашық қоғамдық кеңістіктердің құрылымдық заңдылықтарын айқындау және олардың жіктелуіне қатысты ұсыныстар әзірлеу. Зерттеу қолданыстағы ғылыми тәсілдерді салыстырмалы талдауға, далалық бақылауларға, қалалық құрылымның морфологиялық талдауына және кеңістіктік құрылымдарды типологиялауға негізделген. Жүйелендіру, графо-аналитикалық модельдеу және жобалық құжаттаманың контент-талдауы сияқты әдістер қолданылды. Ұсынылған әдіснама АҚК типтері арасындағы қайталанатын үлгілер мен функционалдық айырмашылықтарды анықтауға мүмкіндік береді. Жүргізілген классификация ашық қоғамдық кеңістіктерді функционалдық мамандануына, ауқымына және қалалық ортаға интеграциялану дәрежесіне қарай негізгі топтарға бөлуге мүмкіндік берді. Түрлі құрылымдар арасындағы айырмашылықтар анықталып, олардың сипаттық ерекшеліктері мен қалыптасу факторлары белгіленді. Алынған нәтижелер АҚК қалыптастыруда кеңістіктік ұйымдастыруды, әлеуметтік пайдалану сценарийлерін және қала құрылыстық контекстті талдауды қамтитын кешенді тәсілдің қажеттілігін көрсетеді. Сонымен қатар, статистикалық деректердің жеткіліксіздігі және әртүрлі зерттеулердегі терминология интерпретациясының алуан түрлілігі сияқты шектеулер де атап өтілді. Зерттеу АҚК жобалау мен басқарудың тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін бірыңғай типология әзірлеудің маңыздылығын растайды. Ұсынылған қорытындылар қала құрылыстық стратегияларды әзірлеуде және кейінгі зерттеулерде пайдаланылуы мүмкін.